W dyskusji, obok prof. Mariusza Sokołowicza, wzięli udział:
- Kamil Żbikowski, Prezydent Miasta Zabrze,
- Krzysztof Kwiatkowski, Senator RP,
- Joanna Sekuła, Senator RP,
- Filip Springer, kurator ścieżki New Architecture & Construction podczas Kongresu Nowej Mobilności 2026.
Sesja „Miasta odporne na przyszłość. Jak planować rozwój w epoce niepewności.”
Współczesne miasta funkcjonują w warunkach nakładających się na siebie zmian i zagrożeń. Zmiany klimatu, transformacja technologiczna, procesy demograficzne, napięcia geopolityczne czy zagrożenia dla infrastruktury cyfrowej wpływają na sposób, w jaki należy dziś myśleć o rozwoju miejskim.
Odporność miasta nie oznacza zatem wyłącznie zdolności do reagowania na sytuacje kryzysowe. To również zdolność do utrzymania podstawowych funkcji miasta, zapewnienia mieszkańcom dostępu do usług i infrastruktury oraz dostosowywania się do zmieniających się warunków.
Podczas sesji uczestnicy rozmawiali m.in. nad tym, jak mieszkańcy rozumieją pojęcie odporności i czego najbardziej obawiają się w kontekście bezpieczeństwa Polski, swoich miast oraz najbliższego otoczenia. Ważnym elementem dyskusji była również rola mobilności – zarówno transportowej, jak i szerzej rozumianej – w budowaniu odporności współczesnych miast.
Badania na temat odporności miast
Temat odporności miast oraz obaw mieszkańców znajduje swoje odzwierciedlenie w badaniach z ostatnich dwóch lat. W badaniu opublikowanym na początku 2026 roku aktywne wojny i konflikty jako źródło obaw wskazywało 72% mieszkańców Unii Europejskiej. Kolejne miejsca zajmowały terroryzm – 67%, katastrofy naturalne nasilane przez zmianę klimatu – 66%, cyberataki – 66% oraz niekontrolowana migracja – 65% (European Parliament, 2026). Jednocześnie ważną kategorię obaw tworzyły zagrożenia informacyjne, w tym dezinformacja, treści zmanipulowane przy użyciu sztucznej inteligencji oraz niewystarczająca ochrona danych osobowych. Oznacza to, że współczesne poczucie bezpieczeństwa obejmuje znacznie więcej niż ochronę przed przemocą fizyczną lub konfliktem zbrojnym. Coraz wyraźniej dotyczy ono również ciągłości funkcjonowania systemów cyfrowych, wiarygodności informacji, dostępu do podstawowych usług i odporności infrastruktury.
Podobny obraz przynoszą badania Pew Research Center przeprowadzone w 2025 roku w 25 państwach. Za poważne zagrożenie dla własnego kraju 72% badanych uznało rozpowszechnianie fałszywych informacji w Internecie, 70% – stan światowej gospodarki, a 69% – terroryzm. Dezinformacja była najczęściej wskazywanym zagrożeniem między innymi w Polsce, Niemczech, Holandii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Korei Południowej. Wysoko lokowały się również zmiana klimatu i choroby zakaźne (Poushter i in., 2025). Wyniki te pokazują, że podobne obawy występują w państwach o odmiennych doświadczeniach politycznych, gospodarczych i kulturowych. Nie chodzi zatem o jeden konkretny rodzaj kryzysu, lecz o rosnące znaczenie szeroko rozumianej niepewności i podatności społeczeństw na coraz to kolejne, nakładające się na siebie zakłócenia.
Badania opublikowane w Future Risks Report, realizowane przez AXA we współpracy z Ipsos, w którym uczestniczyło ponad 23 tys. osób z ponad 50 państw, wskazały na szczególne obawy powodowane przez zmiany klimatu, niestabilność geopolityczną, cyberzagrożenia oraz ryzyka związanych ze sztuczną inteligencją i dużymi zbiorami danych (AXA, 2024). Edycja z 2025 roku wskazywała dodatkowo na rosnące poczucie podatności na nakładające się kryzysy oraz na obawy związane z polaryzacją społeczną i osłabianiem spójności społeczeństw (AXA, 2025). Szczególnego znaczenia nabiera w tym kontekście pojęcie polikryzysu (Tooze, 2022): współczesne zagrożenia nie występują w izolacji, lecz mogą tworzyć sekwencje i sprzężenia zwrotne.
W ten obraz wpisują się też wyniki badań polskich. W badaniu CBOS przeprowadzonym wśród osób urodzonych w latach 1980-2006 masowe migracje z Afryki i Bliskiego Wschodu do Europy oraz wybuch trzeciej wojny światowej budziły obawy po 68% respondentów (CBOS, 2025a). Wysoko lokowały się także możliwość rosyjskiej agresji na Polskę, ograniczanie demokracji, skutki rozwoju sztucznej inteligencji, rosnące nierówności ekonomiczne oraz procesy demograficzne. Jednocześnie inne badanie CBOS pokazało, że w 2026 roku 89% respondentów uważało Polskę za kraj, w którym żyje się bezpiecznie, a 97% deklarowało poczucie bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania (CBOS, 2026b). Sprzeczność między tymi wynikami jest jednak pozorna. Wysokie poczucie bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu może bowiem współistnieć z silnymi obawami dotyczącymi wojny, kryzysów systemowych czy przyszłości kraju. Bezpieczeństwo codzienne i poczucie podatności na poważny kryzys stanowią zatem odrębne wymiary percepcji społecznej.
Kongres Nowej Mobilności to największe w regionie CEE wydarzenie łączące zrównoważony rozwój i nową mobilność
