Podwieczorek jak przed stu laty
Motywem przewodnim spotkania była idea podwieczorku oraz sposobów spędzania wolnego czasu przez łódzkie rodziny fabrykanckie na przełomie XIX i XX wieku oraz w okresie międzywojennym. Uczestnicy mogli poczuć atmosferę dawnych spotkań towarzyskich i poznać zwyczaje związane z etykietą, modą, rozmowami salonowymi oraz sposobem serwowania herbaty i kawy.
O klimat wydarzenia zadbała grupa rekonstrukcji historycznej Ziemia Obiecana – grono pasjonatów, które zabrało uczestników w podróż w czasie. Na podstawie rzetelnych i sprawdzonych źródeł rekonstruktorzy odtworzyli sceny z życia mieszkańców Łodzi sprzed stu lat. Pokazali też różnorodność doświadczeń dwóch grup społecznych: robotniczej i fabrykanckiej. Była to lekcja żywej historii i kunsztu rekonstrukcyjnego.
Podwieczorek uświetnił występ jednego z partnerów – Chóru Namysto, działającego w Łodzi od trzech lat i zrzeszającego mieszkańców miasta wokół wspólnej pasji do śpiewu oraz działalności charytatywnej. Zespołem kieruje dyrygentka Tetiana Łopuga, a inicjatorką jego powstania jest Iryna Stepas – artystka rzemiosła ludowego i pomysłodawczyni pierwszego w Europie festiwalu Namysto Fest. Repertuar chóru był nie tylko popisem wokalnym, lecz także emocjonalną podróżą.
Po występie zwiedzający mogli zobaczyć w trzech pomieszczeniach Pałacu Biedermanna inscenizacje przybliżające codzienne życie fabrykanckiej rodziny:
- Gabinet Fabrykanta opowiadał o historii rodzinnej firmy i funkcjonowaniu fabryki. Pokazano w nim oryginalne dokumenty z epoki, druki akcydensowe oraz przedmioty związane z fabryką Biedermanna.
- Jadalnia Fabrykanta prezentowała zasady nakrywania stołu z początku XX wieku oraz pracę służby w pałacu fabrykanckim. Wszystko pokazano wśród oryginalnych platerów, porcelany, kryształów i zabytkowego samowaru z 1899 roku.
- Buduar Pani Domu przybliżał trendy w modzie damskiej z początku XX wieku oraz prowadzenie domu fabrykanckiego. Obraz epoki dopełniły rekonstrukcje sukien z pierwszej dekady XX wieku.
Dopełnieniem inscenizacji była krótka prelekcja „Moda łódzka w początkach niepodległości”. Katarzyna Zielińska opowiedziała o tym, jak ubierały się łodzianki w latach 20. XX wieku, co noszono w pałacach łódzkich fabrykantów, a jak wyglądał ubiór pozostałych mieszkanek i mieszkańców miasta. Przybliżyła też miejsca zakupu odzieży i tkanin, źródła modowych inspiracji oraz rolę łódzkiej prasy w kształtowaniu gustów.
Prelekcji towarzyszyła prezentacja strojów ze zbiorów Łódzkiego Centrum Filmowego – kolekcji stanowiącej część dziedzictwa filmowej Łodzi. Kostiumy od lat pojawiają się w polskich produkcjach historycznych, a obecnie można je oglądać również podczas wydarzeń historycznych i tożsamościowych organizowanych przez Miasto Łódź oraz inne instytucje i organizacje.
Zwieńczeniem programu był pokaz krótkometrażowych filmów dokumentalnych poświęconych historii łódzkich rodzin fabrykanckich, dziedzictwu przemysłowemu miasta, jego architekturze oraz mieszkańcom. Pokazano:
- „Balladę o Łodzi” (1957), reż. Stanisław Kokesz;
- „Pałace Ziemi Obiecanej” (1967), reż. Leszek Skrzydło;
- „Łódź 550” (1973), reż. Tadeusz Stefanek.
Filmy były wyjątkowe nie tylko ze względu na treść, lecz także na lokalność produkcji – powstały w Łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych. WFO ma ponad 75-letnią tradycję, a swoje doświadczenie artystyczne zdobywali w niej m.in. Juliusz Machulski, Krzysztof Komeda i Andrzej Barański.
Partnerstwo na rzecz dziedzictwa i rewitalizacji
Wydarzenie odbyło się w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2026 – cyklicznego projektu kulturalnego, społecznego i edukacyjnego. Wrześniowy weekend był okazją do poznawania historii i kultury – zarówno narodowej, jak i regionalnej oraz lokalnej – podczas spotkań, prelekcji i warsztatów organizowanych w wielu miejscach.
„Podwieczorek u Biedermanna” zrealizowano także w partnerstwie na rzecz rewitalizacji. Święto Ulicy Wschodniej stworzyło przestrzeń do spotkania, współpracy, wzajemnego poznania i odkrywania inicjatyw rozwijanych w pracowniach, galeriach, muzeach, bibliotekach oraz lokalach użytkowych. Ulica Wschodnia stała się miejscem, w którym mieszkańcy mogli poznać ludzi tworzących jej historię i przekonać się, jak wiele wartościowych działań rozwija się tam każdego dnia.
Partnerem wydarzenia był Oddział ds. Dziedzictwa Łodzi w Urzędzie Miasta Łodzi, zajmujący się popularyzowaniem historii miasta oraz organizacją wydarzeń poświęconych ważnym rocznicom, postaciom i wydarzeniom związanym z łódzkim dziedzictwem. Oddział przybliża historię Łodzi w angażujący sposób, wykorzystując m.in. rekonstrukcje historyczne, inscenizacje, pikniki i działania animacyjne.
Fot. Maciej Ryszka
Partnerzy merytoryczni:
„BIBUŁA” – TAJNA DRUKARNIA Józefa i Marii Piłsudskich
Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi
Oddział ds. Dziedzictwa Łodzi, Biuro Aktywności Miejskiej UMŁ
Redakcja: Wiktoria Świątczak (Centrum Organizacji Wydarzeń Kulturalnych i Konferencji UŁ)
