Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego ukazała się nowa publikacja poświęcona historii łódzkiego getta: „Dać przyczynek do historii kultury getta. Teksty z getta łódzkiego” (przekład i redakcja naukowe A. Bak-Zawalski, K. Radziszewska).
Książka przybliża postać i działalność Oskara Rosenfelda – jednego z najważniejszych kronikarzy kultury getta łódzkiego. W publikacji znajdziemy informacje o jego wcześniejszym życiu i działalności w Wiedniu, a także opis doświadczeń związanych z deportacją oraz pobytem w getcie. Zebrane materiały pokazują różne sposoby, za pomocą których Rosenfeld dokumentował otaczającą go rzeczywistość – od zapisków i tekstów kronikarskich, przez hasła do encyklopedii getta, po próby literackiego przedstawienia codzienności jego mieszkańców.
„Oskar Rosenfeld, pisarz, dziennikarz, działacz syjonistyczny, był wiedeńskim Żydem, który trafił do łódzkiego getta jesienią 1941 r. W czerwcu 1942 r. zdołał znaleźć pracę, co było warunkiem przetrwania i odsuwało zagrożenie deportacją. Został zatrudniony w Wydziale Archiwum, szczególnej jednostce powołanej jesienią 1940 r. na polecenie Przełożonego Starszeństwa Żydów, Chaima Mordechaja Rumkowskiego, stojącego na czele żydowskiego zarządu getta. Zadaniem Archiwum było gromadzenie wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z funkcjonowaniem dzielnicy zamkniętej. Ale równocześnie jego pracownicy opisywali dzień po dniu życie getta, odnotowywali wszelkie wydarzenia i informacje, poczynając od warunków pogodowych, w tworzonych codziennie biuletynach, zwanych również kroniką codzienną, a w wersji niemieckiej – Tageschronik. Instytucjonalne ramy działania Wydziału Archiwum narzucały ograniczenia zapisom tworzonym przez jego pracowników – podlegały one, przynajmniej potencjalnie, kontroli władz getta. Stąd szczególny charakter tych tekstów, ich oględność w sposobie opisywania wydarzeń i unikanie jakiejkolwiek krytyki władz, w tym zwłaszcza Rumkowskiego i oczywiście tym bardziej niemieckich zarządców getta”
– czytamy w tekście od redakcji.
Getto łódzkie zostało utworzone 8 lutego 1940 roku i wkrótce zostało przekształcone w obóz pracy przymusowej. Do jego likwidacji w sierpniu 1944 roku przeszło przez nie ponad 200 tys. osób. Liczbę ocalałych szacuje się na ok. 5-7 tysięcy.
Publikację sfinansowano ze środków Funduszu na rzecz Nauki Polskiej w ramach nagrody Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej.
